Kulturno-istorijska baština Prijepolja: Pod krilima Belog anđela

06. Avgust 2020

Starosedeoci Prijepolja, sandžačkog gradića ušuškanog na ušću Mileševke u Lim, s ponosom govore o svom kraju, ističući da Prijepolje ima mnogo toga što drugi nemaju. U „mnogo toga“ spada i bogata istorija o kojoj svedoče brojni kulturno-istorijski spomenici.

Najpoznatiji od njih je svakako bela Mileševa - svetinja pod krilima Belog anđela. Manastir Mileševa ima izuzetan ugled i značaj za srpski narod. U svim našim srednjovekovnim izvorima pominje se kao „veliki manastir“, te u crkvenoj hijerarhiji manastira Srbije zauzima drugo mesto, odmah posle Studenice.

Manastir Mileševa je zadužbina kralja Vladislava iz treće decenije XIII veka. Crkva Vaznesenja Hristovog je građevina raške stilske škole. Mileševski Beli anđeo na grobu Hristovom remek je delo srpske i evropske umetnosti XIII veka. U Mileševi je 1377. godine Stefan Tvrtko Kotromanić krunisan za kralja Bosne i Srbije, dok je 1466. godine Stefan Vukčić Kosača uzeo titulu “hercega Sv. Save“. Veliku popularnost u narodu manastir je stekao 1236. godine, kada su pod njegov krov iz Trnova prenete mošti Svetog Save, a Mileševa postala ishodište svetosavskog kulta. U 15. veku manastir Mileševa bio je sedište dabrobosanskih episkopa.


Utvrđenje Mileševac, foto: Udruženje građana Jadovnik

Turci su više puta Mileševu harali i spaljivali ali se relativno brzo oporavljala, zahvaljujući svom ugledu kao i pomoći naroda, rumunskih, vlaških i moldavskih kneževa, ruskih careva i velikodostojnika. U Mileševi je, pored ostalog, u 16. veku radila štamparija, nabavljena u Veneciji, nepun vek nakon Gutenbergove. U velikom požaru 1782. godine izgorele su manastirske ćelije i sve ikone koje su u manastiru čuvane. Mileševa je imala dve velike obnove: prvu za vreme patrijarha Makarija Sokolovića i drugu 1863. godine, kada je crkva dobila današnji izgled.

Danas je Mileševa mauzolej Svetog Save, galerija srednjovekovnog srpskog slikarstva i kolevka štamparstva. Njeno najveće blago predstavljaju delimično očuvane freske, koje spadaju u sam vrh vizantijskog slikarstva XIII veka. To potvrđuje i izjava Artura Evansa u Manchester Guardian-u, u izdanju od 1. septembra 1883. godine, da ništa što je Đoto stvorio ne može da se poredi sa lepotom Anđela iz Mileševe. Zato nije ni čudo što se upravo ovom prelepom freskom Evropa predstavila Americi putem satelita sredinom 1962. godine. Mileševski Beli anđeo je danas u veličanstvenoj galeriji srednjovekovnog fresko slikarstva, smeštenoj pod kupolama mauzoleja svetog Save, da priča svoju vekovnu priču o nacionalnom ponosu i istrajnosti…

Svedoci vremena

Ceo mileševski kraj predstavlja, inače, pravi bajkoviti krajolik Zapadne Srbije. Za ljubitelje adrenalina i netaknute prirode na samo dva kilometra od manastira Mileševa, na vrhu strme i stenovite litice nalazi se srednjovekovni grad Mileševac. Ovaj nedovoljno istraženi arheološki biser podignut je u 14. veku i služio je kao odbrana manastira i karavanskog puta koji je ispod njega prolazio. U podnožju utvrđenja nalazi se džamija u kojoj se čuva Kuran star 400 godina. To je izuzetno redak primerak takve knjige na ovim prostorima. Sačuvan je u celosti, dimenzija 40 x 30 centimetara i težak čak pet kilograma. Pisan je izuzetnim stilom koji se ne može videti ni u jednoj drugoj knjizi. Pretpostavlja se da je džamija u ovom selu podignuta u 16. veku. Nedavno je rekonstruisana ali je zadržala svoj autentičan oblik.


Sopotnica, foto: Serbian Adventures

Još jedan manastir u Prijepoljskom kraju zaslužuje pažnju posetilaca, a to je manastir Davidovica  u Brodarevu, pored reke Lim. Crkva Bogojavljenja, zadužbina Vukanovog sina Dimitrija, po stilskim odlikama pripada spomenicima raške škole. Izgrađena je i živopisana u devetoj deceniji XIII veka.

U trouglu između Prijepolja, Bijelog polja i Sjenice, tik uz železnički prugu Beograd-Bar, smestio se i mali manastir Kumanica. U manastir Kumanicu dolaze i traže isceljenje, sem pravoslavnih vernika i muslimani. Poznat je po mnogim čudima koja su se u njemu dogodila, a mnogi ga nazivaju i srpskim Ostrogom.

Adrenalinski izazovi

Netaknute šume, bistri izvori i potoci, planine i kanjoni… nude istinsko uživanje u spoju nenarušenih prirodnih lepota i ekološki čiste okoline u kojoj obitavaju beloglavi supovi i mogu da se nađu reliktne endemske vrste Pančićeve omorike. Pešačenje do Savinih isposnica, kanjona Mileševke, Sopotničkih vodopada, šumovitih predela prijepoljskih sela… pravi je izazov za turiste avanturističkog duha. Za one željne izazova i adrenalina Prijepolje nudi splavarenje Limom, od samog izvora iz Plavskog jezera do najatraktivnije plaže - Petrovca na Limu.

Tokom čitave godine, Prijepolje pruža odlične uslove za odmor, oporavak, uživanje u prirodi, obilazak kulturno-istorijske baštine... Bilo da ste strastveni pešak, planinar, lovac, rafter ili jednostavno ljubitelj prirodnih lepota - naći ćete ovde svoj željeni kutak, uskočiti u čarobna prijepoljska vrela i predati se svojim sklonostima.
Na svakom koraku - neko iznenađenje… Obilje lepote kojem se ne može odupreti… Zato se u ovo ishodište svetosavskog kulta vredi vraćati, uvek iznova…
 
U sledećem prilogu: Čarobni sandžački lonac
Turistička agencija TRAVEL POINT

Komentara (0)

Povezane vesti

Turizam
40 godina modernog turizma na Kopaoniku
30. Jul 2021
Ove godine, neodvojivi jedan od drugog, hotel Grand i Nacionalni park Kopaonik, slave 40 godina...
Turizam
Spoj muzike i luksuza u hotelu Viceroy Kopaonik Srbija
26. Jul 2021
V - Fest By Viceroy debituje ovog leta sa poznatim muzičkim zvezdama i najboljim provodom na...
Turizam
Rezervat prirode JANKOVE BARE na Kopaoniku uređen za posetioce
22. Jul 2021
JP Nacionalni Park Kopaonik i MK Resort uredili za posetioce prirodnu atrakciju Jankove bare...
Turizam
Ministarstvo ekonomskog razvoja Crne Gore: U odnosu na 2019. broj turista porastao 9 puta
20. Jul 2021
Prema najnovijim podacima Nacionalne turističke organizacije, na dan 16. jul 2021. u Crnoj...