Tri razloga da sredinom septembra posetite Tršić i Tronošu

24. August 2017
Manastir Tronoša
Manastir Tronoša

Da li ste znali da se ove godine navršava 230 godina od rođenja Vuka Karadžića? Ako tome dodamo podatak da se tokom cele 2017. obeležava i sedam vekova manastira Tronoše, i da se završna svečanost planira u subotu, 16. septembra u samom manastiru, te da se dan kasnije, 17. septembra, u Vukovom rodnom mestu održava završna svečanost manifestacije Vukov sabor - dovoljno je razloga za posetu lozničkom kraju!

Manastir podignut iz pepela

Vuk Stefanović Karadžić, reformator srpskog jezika, kao dečak je učio i jedno vreme boravio u manastiru Tronoša. Manastir se nalazi 17 km od Loznice, na putu za Valjevo i posvećen je Vavedenju Presvete Bogorodice. Po predanju, osnivanje manastira se vezuje za 1317. godinu, a zadužbina je kralja Dragutina i njegove žene Kataline.

Nakon Kosovske bitke (1389. godine), Turci su došli u manastir i srušili ga do temelja. Prvi put je obnovljen 1559. godine, što potvrđuju i ostaci fresaka naslikanih u to doba, da bi ponovo bio spaljen 1814. godine. Naredno obnavljanje manastira počinje 1834. godine, za vreme kneza Miloša Obrenovića, kada je pokriven limom i živopisan freskama na kojima su radili čuveni majstori tog vremena, a koje su do danas sačuvane. U to vreme dograđen je i kameni zvonik uz crkvu. Od nekadašnje manastirske riznice i biblioteke ostalo je malo toga.    

Čuveni Tronoški rodoslov - najznačajniji književni spomenik iz druge polovine XVIII veka, nastao je upravo u ovom manastiru, kao istorijski spis o tragičnoj sudbini srpske države i njenih vladara, a danas se nalazi u Beču.

Manastirska crkva je oštećena tokom Drugog svetskog rata, da bi ponovo bila obnovljena 1961. godine kada manastirski kompleks poprima današnji izgled. Njega čine: crkva, novi konak sa prostranom trpezarijom, izložbeni prostor i Muzej ranog Vukovog školovanja.

Od 2001. godine manastir je ženski.

Običaj ratarske sveće

Za manastir Tronošu vezan je običaj „ratarske sveće", jedinstven u srpskoj crkvi. Sa početkom Vaskršnjeg posta, meštani šest okolnih sela prikupljaju čist pčelinji vosak od kojeg se na Veliku sredu izlivaju sveće, u narodu nazvane ratarske, težine preko 50 kg, a visine iznad 1,5 metar. One se na Veliki četvrtak u poslepodnevnim časovima prilažu manastiru i postavljaju pored oltara. Pale se nedeljom i praznicima tokom cele godine. Ostaci starih sveća rastapaju se i mešaju sa novim voskom, kako bi se kroz sveće preneo „duh" prošlih vremena.

Ispred manastira nalazi se kapela Svetog Pantelejmona sa česmom devet Jugovića. Izgrađena je od strane naroda Podrinja u čast Jug Bogdana i njegovih sinova koji su, po legendi, pred odlazak na Kosovski boj ovde prenoćili i napili se vode sa ovog izvora. Mnogo puta su ih kroz istoriju rušili, a sadašnja kapela sa česmom je podignuta 1968. godine.

Vukov sabor

Vukov sabor je najstarija i najmasovnija kulturna manifestacija u Srbiji posvećena najznačajnijem reformatoru srpskog jezika i pisma – Vuku Stefanoviću Karadžiću. Prvi Vukov sabor održan je 17. septembra 1933. godine, na dan svečanog otvaranja obnovljene spomen-kuće, i od tada ova manifestacija na najbolji način promoviše i razvija srpsku tradiciju i kulturu.

Prvi sabori imali su uglavnom lokalni značaj - svečanost se sastojala od saborske besede, čitanja poezije i guslarskih nadmetanja. Vremenom je Vukov sabor dobijao i na masovnosti i na bogatstvu sadržaja, pa je od seoskog sabora postao manifestacija od prvorazrednog kulturnog značaja.

Danas Vukov sabor traje nedelju dana i sastoji se iz dve povezane celine: predsaborskih dana i završne svečanosti. Predsaborski dani obuhvataju niz svečanosti u okviru kojih se izvode koncerti, pozorišne predstave, književne večeri i izložbe koje se održavaju u Loznici, Tršiću, manastiru Tronoši i Beogradu.

Završna svečanost Sabora održava se u Tršiću, svakog septembra u nedelju pred Malu gospojinu, kada „u Jadru nema ni jednog vašara“. Završna svečanost održava se od 1964. godine na saborištu – amfiteatru-pozornici na otvorenom. Posvećena je nekom jubileju ili značajnijoj ličnosti srpske istorije i kulture.

Organizatori sabora su Centar za kulturu „Vuk Karadžić“ iz Loznice i Programski savet Vukovih sabora. Pokrovitelji su grad Loznica i Ministarstvo kulture Republike Srbije.

Turistička organizacija grada Loznice u okviru predsaborskih dana i završne svečanosti organizuje niz aktivnosti povodom ove najveće kulturne manifestacije.

Vukov sabor je 2012. godine upisan u Nacionalni registar nematerijalnog kulturnog nasleđa Srbije.

Comments (0)

Connected news

Tourism
Olakšan tranzit za putnike iz Srbije na pariskom aerodromu
21. November 2017
Zahvaljujući unapređenjima tranzitne zone, putnicima koji pauzu između letova provode na...
Tourism
U Vrnjačkoj Banji počela izgradnja veštačkog vodopada
21. November 2017
Uoči obeležavanju 150 godina organizovanog banjskog turizma, u Vrnjačkoj Banji je počela...
Tourism
Novo u Muzeju: Monodrama “Moj otac Vuk Karadžić”
20. November 2017
Pored osnovne izložbene delatnosti, stručnih vođenja, predavanja i radionica za decu i...
Tourism
Ski opening na Kopaoniku
20. November 2017
Tradicionalno otvaranje nove ski sezone 2017/2018. na Kopaoniku planirano je za period od 7. do...